«مشارکت در ساخت» همیشه یکی از حساس‌ترین و پرچالش‌ترین نوع قراردادهای ساختمانی است و «وجه بلاعوض» (یا همان مابه التفاوت) دقیقاً همان جایی است که اگر عادلانه محاسبه نشود، می‌تواند باعث اختلاف مالی  یکی از طرفین  شود.

فرمول محاسبه وجه بلاعوض

روش دقیق‌تر برای محاسبه بلاعوض، استفاده از فرمول زیر است:

مبلغ بلاعوض = (ارزش زمین) – (سهم مالک از ساختمان جدید × (هزینه ساخت + ارزش زمین))

با استفاده از این فرمول، عدد دقیق بلاعوض به دست می‌آید و هیچ ابهامی برای هیچ یک از طرفین باقی نمی‌ماند. این روش به ویژه زمانی که ارزش زمین بسیار بالا یا هزینه ساخت غیرعادی است، توصیه می‌شود.

مثال واقعی برای درک بهتر بلاعوض

فرض کنید یک قطعه زمین ۳۰۰ متری در غرب تهران داریم. هر متر آن ۱۵۰ میلیون تومان ارزش دارد. بنابراین ارزش کل زمین برابر ۴۵ میلیارد تومان است. هزینه ساخت ساختمان نیز ۱۵ میلیارد تومان برآورد می‌شود. مجموع سرمایه‌گذاری پروژه برابر ۶۰ میلیارد تومان خواهد بود.

اگر توافق شود که مالک ۶۰ درصد از ساختمان جدید را مالک شود و سازنده ۴۰ درصد را، آنگاه آورده عادلانه مالک باید ۳۶ میلیارد تومان باشد (۶۰ درصد از ۶۰ میلیارد). اما مالک در واقع زمینی به ارزش ۴۵ میلیارد تومان آورده است. این ۹ میلیارد تومان اضافه‌آورده باید توسط سازنده به مالک پرداخت شود. همین ۹ میلیارد تومان همان بلاعوض است

پس از پرداخت این مبلغ، عملاً آورده مؤثر مالک به ۳۶ میلیارد تومان کاهش می‌یابد و آورده مؤثر سازنده به ۲۴ میلیارد تومان افزایش پیدا می‌کند. حالا هر دو طرف به نسبت درصد توافق شده، در پروژه سهیم شده‌اند.